ERKAN KAVAS

ENTREPRENEUR


Plato'nun Mağara Alegorisi

Aslında bu konu üzerine yazarken başlığa sadece Mağara Alegorisi yazmak yeterli değil bunun yanına “İdealar Kuramı”, “İdealar Evreni” gibi bazı başlıklar da eklenebilir. Öncelikle piyasada sürekli olarak platon yani “plato, eflatun” başlığı altında anlatılan ve platon’un devlet (republic) adlı eserinde geçen mağara alegorisine biz göz atmamız gerekiyor, bu alegori çok farklı şekillere büründürülmüş ve felsefe öğrencilerinde kafa karışıklığına sebep olmuştur. Basitçe bu hikayeden bahsedecek olursak, bir mağara için bulunan insanların güneş ışığında gezen dışarıdaki insanların yansımalarını mağara duvarın görmesi ve bunları kendi dünyalarında gerçek sayması olayıdır. Ve bir gün bu insanlardan birisi dışarı çıkıp gerçekleri gördüğünde yaşadıklarını gelip anlatmak istediğinde kendisine inandıracak kimseyi bulamaması hadisesidir. Bu alegori ile açıkça filozofların durumu özetlenmiştir, yani bir filozof derdini anlatmak istediğinde kendisine gösterilen tepkinin mağaraya geri dönüp gerçekleri anlatan kişiye de gösterilen tepkidir, halk tutsaklığa ve mağara içinde kalmaya o kadar alışmıştır ki, kendilerine yeni bir yol açar fikir veren özgürlüğe götürecek olan kişiye bile tepki göstermektedir. Öncelikle bu idealar kuramı meselesinde geçen hikayeyi kendi kafamızdaki dünyanın bir yansıması ve asıl gerçeklere inanç eksikliği olarak tanımlayabiliriz. Peki bu durum Platon tarafından bu metine taşınmış olmasının asıl sebebi nedir? Bir eleştiri olduğu kesin ama peki başka bir şey daha yok mu? Yani burada şöyle bir mesaj alamaz mıyız? İnsanların felsefe ile edinmiş/edinecek olduğu sorgulamanın hayatın her evresinde bize gerekli olduğu, her gördüğümüzü gerçek kabul etmeyip bunu sorgulamaya devam etmemiz gerektiği değil midir? Yani bu yansımaların gerçek bir çıkış noktası olduğu gerçeğinden dem vurmamalı mıyız? Nesne ve İdea evremi arasındaki bu büyük uçurum insan olgusu ile çözümlenebilir belki ama insan sorgulayarak bu aktiviteyi sürdürmeye devam etmelidir. Felsefe mesleğini icra etmelidir.